Παρασκευή, 23 Ιουνίου 2017

Ο Κλήδονας δεν είναι μια απλή γιορτή αλλά μια τελετουργία με αρχαίες ρίζες



Ο κλήδονας δεν είναι ένα απλό πανηγυράκι που στήνεται στις γειτονιές για να περάσει η ώρα. 

Αν ψάξει κανείς τις ρίζες και τα νοήματα του θα εκπλαγεί καθώς πρόκειται για μια πανάρχαια τελετουργία που, σαφώς με πολλές διαφοροποιήσεις, έχει περάσει στη σύγχρονη εποχή όμως διατηρεί κάτι από τη μαγεία της αρχαιότητας και τη γοητεία της μαντικής δια του λόγου.

Την καταγωγή του πρέπει να την αναζητήσουμε στις τελετουργίες καθαρμού και μαντείας της Αρχαίας Ελλάδας, οι οποίες με τη σειρά του εδράζονταν στην  πίστη της μαγικής δύναμης του λόγου, ως παράγοντα επηρεασμού της εξέλιξης των πραγμάτων . Ότι δηλαδή τα σημαινόμενα του εκφωνούμενου λόγου μπορούν να γίνουν πράξη.

Τη λέξη κλήδονα τη συναντάμεαπό την αρχαϊκή εποχή ,8ος  -7ος  αιώνας, τόσο στα έπη του Ομήρου όσο και στον Ησίοδο. Στα γραπτά τους υπάρχει ως  κληδών, κληηδών ,κλεηδών κληδόνα, που σημαίνει φωνή, φήμη, θεϊκός λόγος, προφητεία. 

Γενικότερα για τη δύναμη που μπορεί να έχει ο λόγος και τις τελετουργίες που σχετίζονται με αυτόν μπορούμε να ανατρέξουμε εκτός από τον Ησίοδο, στον Πλούταρχο, τον Αιλιανό και το Δίωνα Χρυσόστομο.

Κατά την αρχαιότητα λοιπόν ο κλήδονας ήταν ένα μέσο μαντικής και μάλιστα μέσα από τυχαίες φωνές και λόγους που λειτουργούσαν ως χρησμοί . Για την ερμηνεία τους υπήρχαν οι λεγόμενοι κληδονιστές ή κληδονιστικοί.

Στον Αισχύλο και στον  "Προμηθέα Δεσμώτη", στο χορό των ωκεανίδων νυμφών αναφέρεται το εξής :Τρόπους δε μαντικής εστοίχισα κάκρινα πρώτος εξ ονειράτων α χρη ύπαρ γενέσθαι κληδόνας δε δυσηκρίτους  εγνώρισ' αυτοίς...

Μάλιστα είναι ενδιαφέρον που στις μέρες μας ο κλήδονας  συμπίπτει με το θερινό ηλιοστάσιο που αποτελεί κατάλοιπο της λατρείας του ηλίου, γι αυτό και σε πολλά μέρη αναφέρονται στη γιορτή ως  "Τ' Αγιαννιού του λιοτροπιού".

 Η φωτιά που ανάβουμε για να κάψουμε τους μάηδες,πάνω από την οποία πηδούν νέες και νέοι, έχει νόημα καθαρτικό,εξαγνίζει  και καθαρούς μας μεταφέρει στη νέα περίοδο που ξεκινά.

Το ρόλο των χρησμών στη σύγχρονη μορφή του κλήδονα τον έχουν οι μαντινάδες που συνοδεύουν τα ριζικάρια που βγαίνουν μέσα από τη στάμνα.

Η τελετουργία που ακολουθείται στην Κρήτη στη γιορτή του κλήδονα προβλέπει την παραμονή του Αϊ-Γιαννιού, ανύπαντρες κοπέλες να πάνε ως το πηγάδι ή την πηγή του χωριού και να μεταφέρουν το «αμίλητο νερό». 

Το νερό αυτό πρέπει να μπει σε στάμνα, όπου ρίχνουν σημαδεμένα τα ριζικάρια τους, συνήθως φρούτα,  και στη συνέχεια καλύπτουν με ένα κόκκινο πανί παραμένοντας όλο το βράδυ σε ανοικτό εξωτερικό χώρο κάτω από τα άστρα.

 Το απόγευμα της επόμενης ημέρας όλες οι κοπέλες μαζεύονται στην πλατεία κι έχοντας μάρτυρες τους μεγαλύτερους βγάζουν από τη στάμνα τα ριζικάρια συνοδεύοντας την έξοδο τους από το νερό με μια τυχαία μαντινάδα.Αυτή η μαντινάδα θεωρείται πως προλέγει τα μελλούμενα για την κοπέλα στην οποία ανήκει το ριζικάρι.

 Προτάσεις για εκδηλώσεις Κλήδονα


Για να ζήσετε την εμπειρία του κλήδονα πάντως σας έχουμε δύο προτάσεις για αύριο Σάββατο και την Κυριακή.

Αύριο μπορείτε να πάτε στην πλατεία του Φόδελε , όπου οργανώνεται εκδήλωση του κλήδονα στις 9 το βράδυ, μετά το κάψιμο των Μάηδων, η οποία θα συνοδευτεί από κρητική μουσική.


Εκδήλωση για το άνοιγμα του κλήδονα οργανώνεται εξάλλου την Κυριακή στις 9 το βράδυ στο Πάρκο Κνωσού. Μάλιστα το άνοιγμα της γιορτής θα γίνει με χορευτές του Λυκείου Ελληνίδων ενώ μουσικά θα πλαισιωθεί από το κρητικό συγκρότημα του Μ. Σχοιναράκη 

Το δασώδες φαράγγι των Βεδέρων στο Ρέθυμνο

Ένα όμορφο φαράγγι με πολύ πυκνή βλάστηση, που λίγοι έχουν περπατήσει τα τελευταία χρόνια, επισκέφθηκαν πρόσφατα τα μέλη της ομ...